સાંજની પલ્સ: CNG રાહત માટે હજી લેખિત નિર્ણયની જરૂર

ગુજરાતમાં સાંજની સરખામણીએ શાંત અવધિનો મુખ્ય પ્રશ્ન જાહેર પરિવહનનો ખર્ચ છે. સવારે અમદાવાદના રિક્ષાચાલકોની રાહતની માગ વિશે લખ્યું હતું. આજે ફરી તપાસેલા ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયાના 24 ઑક્ટોબરના અહેવાલ અને ગુજરાત સમાચારના 23 ઑક્ટોબરના અહેવાલમાં હાલનો CNG ભાવ પ્રતિ કિલો રૂ.98.47 અને તાજો વધારો રૂ.4.45 હોવાનું મળે છે. તપાસેલી સામગ્રીમાં ભાવ પાછો ખેંચવાનો મંજૂર નિર્ણય, નવું ભાડું કે ભંડોળવાળી રાહત યોજના સ્થાપિત થતી નથી.

જૂના ભાવના ઇતિહાસમાં બંને અહેવાલો વચ્ચે તફાવત છે. ગુજરાત સમાચારમાં આપેલો પહેલાનો ભાવ તાજા વધારા સાથે ગણિતથી બંધબેસતો નથી. ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયામાં અગાઉના ભાવ અને ઑગસ્ટના વધારાની વિગતો અલગ છે. તેથી વિરોધાભાસી જૂના આંકડા અહીં રાખ્યા નથી. હાલમાં બંનેમાં મળતો ભાવ અને વધારો જ વાપર્યો છે. આ આંકડાને સમગ્ર રાજ્યના દરેક શહેર અને દરેક સપ્લાયરનો એકસરખો દર માનવો પણ યોગ્ય નથી.

ચાલકોની રજૂઆતમાં રાહત, ભાવ નક્કી કરવામાં પારદર્શિતા અને વધતા સંચાલન ખર્ચ પર ધ્યાન આપવાની માગ છે. બીજી તરફ કંપનીએ સ્પર્ધાત્મક ભાવે મળતા સ્થાનિક ગેસની ઉપલબ્ધતા ઘટવાથી ખરીદી ખર્ચ પર દબાણ હોવાનું જણાવ્યું છે. આ કંપનીનો ખુલાસો છે, સ્વતંત્ર ઓડિટનું તારણ નહીં. ચાલકોની મુશ્કેલીને ગંભીરતાથી લેવી અને કંપનીની વાતને યોગ્ય રીતે આભારી કરવી બંને જરૂરી છે. તેમાંથી સરકારનો કોઈ ગુપ્ત નિર્ણય સાબિત થતો નથી.

આ ખર્ચ કોણ ઉપાડે તે સવાલને આગાહી કર્યા વિના સમજાવી શકાય છે. ભાડું વધે તો મુસાફરો પર અમુક બોજ આવી શકે. ચાલક પોતે ખર્ચ ઉઠાવે તો અસર ગેસના વપરાશ, કમાણી અને બીજા ખર્ચ પર નિર્ભર રહેશે. લક્ષિત સરકારી સહાય હોય તો પાત્રતા અને સમયગાળો મહત્વના થશે. જરૂરી વપરાશના આંકડા વિના સરેરાશ પરિવારનું નુકસાન કે રાજ્યવ્યાપી સબસિડીનો ખર્ચ ગણ્યો નથી. પંપનો એક ચોક્કસ દર આખી આર્થિક અસરનો જવાબ નથી.

લેખિત ટેરિફથી લાગુ ભાવ જાણવા મળે, રાહતના આદેશથી કોને અને ક્યારથી લાભ મળે તે જાણવા મળે, અને અધિકૃત ભાડા નિર્ણયથી મુસાફરે કેટલું ચૂકવવું તે સ્પષ્ટ થાય. માત્ર રજૂઆતથી આ ત્રણમાંથી કોઈ નિર્ણય અમલમાં આવ્યો છે એવું માનવું નહીં. પોતાના શહેરને લાગુ પડતો રેકોર્ડ તપાસવો જોઈએ. ખાસ કરીને રાહત ઉપલબ્ધ છે કે બધે ભાડું વધી ગયું છે તેવી ધારણા પહેલાં સ્થાનિક સૂચના જરૂરી છે.

સવારની માગને સાંજે મળેલી જીત તરીકે રજૂ કરવા માટે નવો ચકાસાયેલો સમાધાન આધાર મળ્યો નથી. આજે ઉપયોગી વિશ્લેષણ એ છે કે શું હજી અસ્પષ્ટ છે અને કયા દસ્તાવેજથી તે સ્પષ્ટ થશે. જૂના ભાવના વિરોધાભાસને કાઢવાથી અવિશ્વસનીય શ્રેણી પર ગ્રાફ પણ નહીં બને. પરિવહન પરવડે તે અગત્યનો સવાલ છે; તેનો જવાબ પારદર્શક નિર્ણય અને ચકાસી શકાય એવા ખર્ચમાંથી આવવો જોઈએ, વારંવાર એક જ શીર્ષકમાંથી નહીં.