સાંજની પલ્સ: બનાસકાંઠામાં કિસાન હપ્તા સાથે ડેરી યોજનાઓનો કાર્યક્રમ

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી 30 ઓક્ટોબરે બનાસકાંઠાથી પીએમ-કિસાનનો 24મો હપ્તો જાહેર કરવાના છે. સાથે કૃષિ અને ડેરી સંબંધિત યોજનાઓનો કાર્યક્રમ છે. ઈસ્ટર્ન મિરરમાં પ્રકાશિત પીટીઆઈના અહેવાલ અને ન્યૂ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના ભીલડી કાર્યક્રમના અહેવાલથી આ આયોજનની પુષ્ટિ થાય છે. કાર્યક્રમની જાહેરાતને દરેક ખેડૂતના ખાતામાં રકમ જમા થઈ ગઈ હોવાના સમાચાર તરીકે સમજવી નહીં.

પીટીઆઈએ સૂચિત હસ્તાંતરણ માટે ₹18,690 કરોડ અને 9.34 કરોડથી વધુ ખેડૂતોનો આંકડો આપ્યો છે. એક્સપ્રેસના કુલ રકમના આંકડામાં થોડો તફાવત હોવાથી અહીં બંનેને ભેળવી ચોક્કસ કુલ રજૂ કરાયો નથી. વ્યક્તિગત ચુકવણી જાણવા લાભાર્થીનો લાગુ રેકોર્ડ અને બેંક વ્યવહાર જોવો પડશે. રાષ્ટ્રીય સમારંભ તેનો વિકલ્પ નથી.

ભીલડીમાં ભારત બોવાઇન બ્રીડિંગ એન્ડ રિસર્ચ સેન્ટર કાર્યક્રમનો મહત્વનો ભાગ છે. એક્સપ્રેસ મુજબ આ કેન્દ્ર 127 એકરમાં ₹325 કરોડના ખર્ચે ઊભું થયું છે. પશુ સંવર્ધન અને પશુઓની ગુણવત્તા સુધારવાનો તેનો હેતુ છે. દૂધ ઉત્પાદન પર કેટલી અસર થાય છે તે જાણવા કેન્દ્રની સેવાઓ, પહોંચ અને કામગીરીના પછીના આંકડા જરૂરી રહેશે.

બનાસ ડેરીના બટાટા વિસ્તરણ પ્રોજેક્ટ અને યુએચટી કામગીરી સાથે જોડાયેલી સ્વચાલિત સંગ્રહ વ્યવસ્થાનો પણ કાર્યક્રમમાં સમાવેશ છે. થરાદ અને રાધનપુરમાં કોમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ પ્લાન્ટના શિલાન્યાસનું આયોજન છે. તૈયાર સુવિધાનું ઉદ્ઘાટન અને હજી બાંધવાના પ્રોજેક્ટનો પાયો—બંને વિકાસના અલગ તબક્કા છે. તમામ ઘટકો આવક કે ઊર્જા પેદા કરવા લાગ્યા હોય એમ ગણવા નહીં.

ગુજરાતમાં જિલ્લા અને ક્લસ્ટર સ્તરે કાર્યક્રમો યોજાવાના છે. ત્યારબાદ એકતા નગરમાં 31 ઓક્ટોબરના રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસના કાર્યક્રમો છે. સરકારને ખેડૂત સહાય, સહકારી વિકાસ અને માળખાકીય રોકાણ એક મંચ પરથી રજૂ કરવાની તક મળશે. છતાં ચુકવણી, કાર્યરત સેવા અને બાંધકામની પ્રગતિ માટે અલગ પુરાવા જોઈએ.

એક્સપ્રેસના અહેવાલમાં ભીલડીની બેઠકમાં ખાટલાઓ ગોઠવવાના આયોજનનો ઉલ્લેખ છે. આ કાર્યક્રમની રજૂઆતનું ચોક્કસ પાસું છે. તેનાથી હાજર દરેક ખેડૂત શું વિચારે છે તે જાણી શકાતું નથી. બેઠકમાં હાજરી અને દરેક યોજનાને સમર્થન એક જ બાબત નથી. સેવાઓની પહોંચ અને ચુકવણી માટે અલગ પુરાવા જોવાના રહેશે. કાર્યક્રમનું ગ્રામ્ય સ્વરૂપ અને પ્રોજેક્ટનું વાસ્તવિક પરિણામ અલગ રીતે તપાસી શકાય છે.

પીટીઆઈના અહેવાલમાં કૃષિ માળખાકીય ભંડોળ હેઠળના 521 એકમો અને 12 બાગાયતી ક્લસ્ટરનો પણ ઉલ્લેખ છે. આ સૂચિત સમર્પણ અને શરૂઆતના આંકડા છે. તેમાં દરેક એકમની રોજની કામગીરીનો નવો હિસાબ આપવામાં આવ્યો નથી. સંગ્રહ, પ્રોસેસિંગ અને બાગાયત ખેતીની અલગ જરૂરિયાતો પૂરી કરે છે. ખેડૂતોની આવક વધી કે લણણી પછીનું નુકસાન ઘટ્યું એવું કહેતાં પહેલાં સ્થળ અને સેવા અંગેનો રેકોર્ડ જોઈએ. કાર્યક્રમની જાહેરાત એ દાવાનો પૂરતો વિકલ્પ નથી.