સવારની પલ્સ: હજીરાની સબમરીન ટેકનોલોજી હવે પરીક્ષણની નવી કસોટીએ

ગુજરાતમાં રવિવારની સવારનો નવો ઔદ્યોગિક ઘટનાક્રમ હજીરાથી આવ્યો છે. સંરક્ષણ મંત્રાલયની 24 ઓક્ટોબરની જાહેરાત મુજબ એલએન્ડટીના એ. એમ. નાયક હેવી એન્જિનિયરિંગ કોમ્પ્લેક્સમાં સ્વદેશી એર ઇન્ડિપેન્ડન્ટ પ્રોપલ્શન ઊર્જા મોડ્યુલની સેટિંગ ટુ વર્ક ફેઝ-2 પ્રવૃત્તિ શરૂ થઈ છે. દ વીકના શનિવાર સાંજના અહેવાલથી આ જાહેરાતને સમર્થન મળે છે. અગાઉની પલ્સમાં ચર્ચાયેલી સીએનજી રાહતની માગથી આ અલગ અને નવી દસ્તાવેજી પ્રગતિ છે.

ડીઆરડીઓની નેવલ મટિરિયલ્સ રિસર્ચ લેબોરેટરીએ પરંપરાગત સબમરીન માટે આ મોડ્યુલ વિકસાવ્યું છે. તેનો હેતુ વાતાવરણના ઓક્સિજન પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને પાણીની અંદર રહેવાની ક્ષમતા વધારવાનો છે. પરંતુ તપાસેલા દસ્તાવેજોમાં કાર્યરત સબમરીન કેટલા વધારાના દિવસ પાણીમાં રહી શકશે તેનો ચકાસેલો આંકડો નથી. તેથી અહીં એવો આંકડો આપવામાં આવ્યો નથી. ટેકનોલોજીનું મહત્વ સમજાવવા માટે અધૂરી સંખ્યાઓની જરૂર નથી.

મંત્રાલયે આગળનો ક્રમ સ્પષ્ટ કર્યો છે. પહેલાં ઊર્જા મોડ્યુલમાંથી વીજ ઉત્પાદન અને નૌકાદળના નિયમો મુજબ કડક પરીક્ષણ થશે. ત્યારબાદ મઝગાંવ ડોક શિપબિલ્ડર્સને હસ્તાંતરણ અને કલવરી વર્ગની સબમરીનમાં એકીકરણ થવાનું છે. એકીકરણ માટે 2027ની શરૂઆતનું લક્ષ્ય જણાવાયું છે. આ પૂર્ણ થયેલી તૈનાતી કે સમયસર સફળતાની ખાતરી નથી. દરેક તબક્કાને પોતાનું સ્વીકૃતિ પ્રમાણ જોઈએ.

હજીરાનું યોગદાન બતાવે છે કે સ્થાનિક ઔદ્યોગિક સ્થળ રાષ્ટ્રીય ટેકનિકલ કાર્યક્રમનો ભાગ કેવી રીતે બને છે. અધિકૃત અહેવાલમાં પ્રયોગશાળા, ઉદ્યોગ અને નૌકાદળ વચ્ચેના સહકારની વાત છે. પરંતુ ગુજરાતમાં નવી નોકરીઓ, સ્થાનિક ખરીદી અથવા નિકાસ ઓર્ડરની ચોક્કસ સંખ્યા તેમાં નથી. તે આગળ તપાસવાના આર્થિક પ્રશ્નો છે. આજની જાહેરાતમાંથી સ્થાનિક લાભનો મનગમતો ગુણાંક કાઢી શકાય નહીં.

હાઇડ્રોજન અને ફ્યુઅલ સેલ પ્રણાલીમાં જરૂરી સુરક્ષા શિસ્ત પર પણ મંત્રાલયે ભાર મૂક્યો છે. એટલે પરીક્ષણનો ક્રમ માત્ર ઔપચારિકતા નથી. અહીં તકનીકી સંચાલન સૂચનાઓ કે સમારંભથી તમામ કામગીરી પ્રમાણિત થઈ ગઈ હોવાનો દાવો નથી. આગળ જોવાના દસ્તાવેજો પરીક્ષણની સ્વીકૃતિ, હસ્તાંતરણ અને એકીકરણના છે. જાહેર માહિતીમાં આ અલગ તબક્કા ઓળખવા જરૂરી છે.

આ નવી ઔદ્યોગિક ખબરથી ગ્રાહકોના ખર્ચનો પ્રશ્ન સમાપ્ત થતો નથી. આ સવારની તપાસમાં સીએનજીમાં નવી રાહત કે ભાવ ઘટાડાનો ચકાસેલો નિર્ણય મળ્યો નથી. તેથી ગઈકાલની માગને આજની મંજૂર રાહત તરીકે રજૂ કરી નથી. આજનું ઉમેરણ હજીરાની નોંધાયેલી પ્રગતિ અને બાકી રહેલી કસોટીઓ છે. આશા, પરીક્ષણ અને કાર્યરત ક્ષમતા વચ્ચેનો ભેદ જાળવીને પણ તેની મહત્તા સમજાવી શકાય છે.