સવારની પલ્સ: ચાર દુષ્કાળગ્રસ્ત જિલ્લામાં 1 નવેમ્બરથી રાહતની રાહ

દેવભૂમિ દ્વારકા, પોરબંદર, જામનગર અને કચ્છમાં દુષ્કાળ રાહતના પગલાં 1 નવેમ્બરથી અમલમાં આવવાના છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે 26 ઓક્ટોબરે જાહેરાત કરી હતી. ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના 27 ઓક્ટોબરના અહેવાલ અને પીટીઆઈના 26 ઓક્ટોબરના અહેવાલમાં તેની પુષ્ટિ છે. આ સવાર માટે તપાસેલા અહેવાલોમાં રાતોરાત કોઈ નવી નીતિ જાહેર થયાનું મળ્યું નથી. આજનો મુદ્દો જાહેર સહાયનો વ્યાપ અને તેનો અમલ છે.

પાક નુકસાન માટે હેક્ટર દીઠ રૂ. 8,500 અને વધુમાં વધુ બે હેક્ટર સુધી સહાય જાહેર થઈ છે. જાહેર દર અને વિસ્તાર મર્યાદા પ્રમાણે મહત્તમ રકમ રૂ. 17,000 થાય છે. પરંતુ પાત્રતા અને નુકસાન આકારણીના નિયમો પણ લાગુ પડે છે. દરેક ખેડૂતને આપોઆપ આ રકમ મળશે અથવા ખાતામાં જમા થઈ ગઈ છે એવો અર્થ અહેવાલોમાંથી કાઢી શકાય નહીં. રાજ્ય આપત્તિ પ્રતિસાદ ભંડોળ હેઠળ સહાયની વાત કરવામાં આવી છે.

ઘાસચારાની વ્યવસ્થા અલગ છે. પીટીઆઈએ કિલો દીઠ રૂ. 2ના ભાવે ઘાસચારો અને પશુ આશ્રય માટે પશુ દીઠ રૂ. 80ની મદદનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ મુજબ પશુ કેમ્પમાં ભંડોળની મદદ પ્રથમ બે મહિના માટે છે. પછી રાજ્ય તેનો ખર્ચ ઉઠાવશે એમ જણાવાયું છે. આ પશુપાલન માટેની વ્યવસ્થા છે; તેને પાક નુકસાનની સહાયની જગ્યાએ ગણવી નહીં. સ્થાનિક વિતરણ અને કેમ્પની વિગતો જોવી જરૂરી રહેશે.

અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં 150 દિવસના ગ્રામ્ય રોજગારની જોગવાઈ પણ જાહેર થઈ છે. જાહેરાત અને દરેક પરિવારે વાસ્તવમાં કામ તથા વેતન મેળવવું અલગ બાબતો છે. મંજૂર કામ, ઓફર થયેલું કામ અને ચૂકવાયેલું વેતન જુદા તબક્કા છે. ગામના રહેવાસીને કામ ક્યાં અને કેવી રીતે મળશે તે સ્થાનિક અમલ સૂચનામાં સ્પષ્ટ થવું જોઈએ. માત્ર દિવસોની સંખ્યાથી રોજગારની ઉપલબ્ધતા નક્કી કરી શકાતી નથી.

પટેલે રાજ્યમાં સરેરાશની લગભગ 89 ટકા વરસાદની વાત કરી હતી. પણ ચાર જિલ્લાની સ્થિતિ રાજ્યની સરેરાશથી જુદી છે. એક્સપ્રેસે 15 ઓક્ટોબર સુધીના આંકડાના આધારે ત્યાં મોટી ઘટ દર્શાવી છે. રાજ્યનો એક આંકડો સ્થાનિક દુષ્કાળને નકારી શકતો નથી. પીટીઆઈ મુજબ જાહેરનામાનો સમયગાળો છ મહિના છે. દરેક સહાયનો ચુકવણી સમય પણ એટલો જ છે એવો અર્થ નથી. હવે પાક આકારણી, કેમ્પ અને રોજગાર અંગે જિલ્લા સૂચના જોવી પડશે. કોઈ નવું અરજી પોર્ટલ કે સૌ માટે એક જ ચુકવણી તારીખ ચકાસાઈ નથી; તેથી અહીં તેની ભલામણ કરાતી નથી.