सकाळची पल्स: व्यंगचित्रांच्या पुस्तकासाठी फडणवीस आणि ठाकरे बंधू एकाच मंचावर

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, उद्धव ठाकरे आणि राज ठाकरे मुंबईत मराठी व्यंगचित्रांच्या पुस्तक प्रकाशनासाठी एकाच मंचावर आले. हिंदुस्तान टाइम्स आणि गुजरात समाचार यांनी दादरच्या सावरकर सभागृहातील कार्यक्रमाचे स्वतंत्र वृत्त दिले आहे. छायाचित्रण, व्यंगचित्रकला आणि राजकारण यांवरील चिमटे चर्चेत आले. मात्र एकत्र व्यासपीठावर येणे आणि पक्षांनी नवी आघाडी ठरवणे या वेगळ्या गोष्टी आहेत. तपासलेल्या वृत्तांत कोणताही औपचारिक राजकीय करार समोर आलेला नाही.

हिंदुस्तान टाइम्सनुसार ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार प्रशांत कुलकर्णी यांनी संपादित केलेल्या संग्रहात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या शंभर वर्षांचा आढावा आहे. सांस्कृतिक कार्यमंत्री आशिष शेलारही उपस्थित होते. दोन्ही वृत्तांत पुस्तकाच्या इंग्रजी नावात आणि कार्यक्रमाच्या वारात फरक आहे. त्यामुळे या अंकात पुष्टी झालेले सहभागी, ठिकाण आणि उद्देश एवढेच निश्चित स्वरूपात घेतले आहेत. भाषांतरित वाक्ये मूळ ध्वनिमुद्रणाशिवाय अचूक उद्धरण म्हणून दिलेली नाहीत.

फडणवीसांनी ठाकरे बंधूंच्या कलाक्षेत्रातील कामाचा संदर्भ देत राजकारणावर विनोद केल्याचे हिंदुस्तान टाइम्सने म्हटले आहे. उद्धव ठाकरे यांनी व्यंगचित्रकाराच्या कुंचल्याच्या राजकीय ताकदीचा उल्लेख केला. राज ठाकरे यांनीही मुख्यमंत्रिपदाच्या संदर्भात प्रत्युत्तर दिल्याचे वृत्त आहे. गुजरात समाचारमध्ये याच देवाणघेवाणीचे वेगळे शब्दांकन आहे. म्हणून विषयाचा सारांश घेतला आहे. नेत्यांच्या तोंडी न पडताळलेले नेमके शब्द घालणे टाळले आहे.

मराठी व्यंगचित्रकारांच्या कामासाठी स्वतंत्र कलादालन उभारण्याचे आश्वासन फडणवीसांनी दिल्याचे हिंदुस्तान टाइम्सचे वृत्त आहे. ही सांस्कृतिक धोरणाची ठोस बाब पुढे तपासता येईल. त्यासाठी जागा, निधी, शासन आदेश आणि वेळापत्रक पाहावे लागेल. पुस्तक प्रकाशनातील आश्वासनाला लगेच मंजूर आणि निधी उपलब्ध असलेला प्रकल्प म्हणता येणार नाही. नेत्यांच्या एकत्र छायाचित्रापलीकडे या घोषणेचा पाठपुरावा जनतेसाठी अधिक उपयोगी ठरू शकतो.

कालच्या महाराष्ट्र पल्समध्ये विधानपरिषद निकालांचा आढावा होता. आजची भर म्हणजे प्रतिस्पर्धी नेत्यांचा हा सार्वजनिक सांस्कृतिक कार्यक्रम. कोण मंचावर होते हे छायाचित्र सांगू शकते. बंद खोलीत काय ठरले हे त्यावरून समजत नाही. गुजरात समाचारने पडद्यामागील भेट आणि तर्कवितर्कांची चर्चा केली आहे. मात्र तपासलेल्या पुराव्यात जागावाटप, संयुक्त धोरण किंवा पक्षांच्या वाटाघाटींची पुष्टी नाही. त्या दाव्यांना स्वतंत्र आधार लागेल.

महाराष्ट्रात सांस्कृतिक कार्यक्रमातील सौहार्द आणि निवडणुकीतील स्पर्धा एकत्र असू शकतात. मराठी व्यंगचित्रांचा विषय आणि समान सांस्कृतिक संदर्भ हे उपस्थितीचे गंभीर पर्यायी स्पष्टीकरण आहे. रणनीतीचा संकेत असल्याची मांडणी करायची तर पुढील जाहीर कृती किंवा पक्षांचे अधिकृत म्हणणे आवश्यक ठरेल. केवळ जवळ बसणे किंवा विनोद करणे पुरेसे ठरत नाही. सध्या कार्यक्रम, कलादालनाचे आश्वासन आणि सार्वजनिक प्रतिक्रियांपुरतेच वृत्त ठेवणे अधिक अचूक आहे.